Wie bepaalt wat waarde heeft?
Een inspirerende lezing over kunst, autoriteit, verhalen en anders kijken
Een inspirerende lezing over kunst, autoriteit, verhalen en anders kijken
Wanneer wordt iets kunst?
Is het de maker die bepaalt wat kunst is? Het museum? De kunstwereld? De bezoeker? Of misschien het bordje dat ernaast hangt?
Het Museum voor Onbedoelde Kunst (MOK) stelt deze vragen op een ongebruikelijke manier. Het museum verzamelt geen schilderijen of sculpturen, maar alledaagse dingen die we normaal gesproken nauwelijks opmerken. Een stuk straatvuil, een merkwaardige constructie of een toevallig gevormd object kan ineens een kunstwerk worden wanneer het wordt voorzien van een titel, een kunstenaarsnaam en een museumlabel.
Maar wat verandert er eigenlijk?
Het object zelf verandert niet. Onze blik verandert.
In deze lezing laat Willem Dieleman zien hoe krachtig context en verhalen zijn. En wat dat ons kan leren over kunst, musea, autoriteit, waarde en de manier waarop we naar de wereld kijken.
Ervaringen van anderen
Ik was al enthousiast, maar na deze lezing ben ik helemaal fan van het MOK. Inspirerend en grappig.
- Hans Kennepohl, Programmamaker Arminius
Hilarisch en uiterst belangrijk.
- Vera Carasso, Directeur Museumvereniging
We kregen erg fijne reacties op zijn keynote. Mensen vonden het een leuke afsluiting, ze vonden hem een goede verteller en ze vonden de voorbeelden van de jongeren heel inspirerend en bruikbaar. (Het feit al dat er nog zoveel mensen waren aan het eind, zegt ook veel).
- Marinde Rijneveld, Instituut voor Taalonderzoek en Taalonderwijs Amsterdam
Wat levert de lezing op?
Deelnemers worden uitgenodigd om na te denken over:
Kunst
Wat maakt iets tot kunst en wie bepaalt dat?
Autoriteit
Waarom vertrouwen we sommige stemmen en instellingen meer dan andere?
Waarde
Waar komt de waarde van een kunstwerk eigenlijk vandaan?
Context
Hoe beïnvloedt de omgeving waarin we iets zien onze interpretatie?
Kijken
Wat missen we wanneer we alleen kijken naar wat we al kennen?
Hoe maak je van iets gewoons kunst?
Het Museum voor Onbedoelde Kunst begon met een eenvoudige gedachte: misschien is de wereld al veel interessanter dan we denken.
Door alledaagse objecten te presenteren alsof ze kunstwerken zijn, ontstaat een merkwaardig effect. Bezoekers gaan anders kijken. Een stuk beton wordt een sculptuur. Een gevonden voorwerp krijgt een geschiedenis. Een toevallige vorm wordt opeens interessant.
Het MOK speelt daarmee met de mechanismen waarmee de kunstwereld betekenis en waarde creëert.
Wie bepaalt dat iets bijzonder is?
En waarom geloven we dat?
Een van de eenvoudigste middelen van het MOK is tegelijkertijd een van de krachtigste: het museumlabel.
Zet naast een object:
Untitled, 2024
Jean Dupont
Gemengde techniek
en bezoekers kijken er anders naar.
Hetzelfde object dat op straat waarschijnlijk wordt genegeerd, krijgt ineens aandacht.
Dat roept een interessante vraag op:
Hoeveel van wat wij waardevol vinden, zit in het object zelf – en hoeveel zit in het verhaal dat we eromheen vertellen?
Vanuit die vraag gaat de lezing verder. Over musea en hun autoriteit, over de waarde van kunst en over de invloed die context heeft op onze waarneming.
Wie bepaalt wat kunst is?
De lezing geeft geen eenvoudig antwoord op die vraag.
In plaats daarvan onderzoekt Willem samen met het publiek welke mechanismen een rol spelen bij onze ideeën over kunst en waarde.
Waarom beschouwen we het ene object als kunst en het andere als afval?
Waarom vertrouwen we een museum wanneer het zegt dat iets belangrijk is?
Kan iedereen een object tot kunst verklaren?
En wat gebeurt er wanneer we die vanzelfsprekendheden omdraaien?
Het MOK gebruikt humor en verwondering om deze vragen toegankelijk te maken, maar onder de oppervlakte gaat het over serieuze onderwerpen als culturele autoriteit, waardebepaling, framing en betekenisgeving.
Anders kijken naar de wereld om ons heen
De interessantste uitkomst van het MOK is misschien wel dat bezoekers na afloop niet alleen anders naar kunst kijken.
Ze kijken anders naar de wereld.
Een merkwaardige paal op straat. Een stuk plastic. Een boomstronk. Een kapotte stoel. Een toevallige compositie op een bouwplaats.
Wat gebeurt er als je niet meteen besluit dat iets onbelangrijk is?
De lezing nodigt uit om de vanzelfsprekendheden waarmee we naar onze omgeving kijken tijdelijk opzij te zetten.
Niet om van alles kunst te maken, maar om te ontdekken hoeveel er al te zien is wanneer je anders leert kijken.
Voor wie?
Deze lezing is interessant voor organisaties die zich bezighouden met kunst, cultuur, educatie en de publieke ruimte.
Bijvoorbeeld:
musea en museumprofessionals
culturele instellingen
bibliotheken en culturele centra
kunsteducatieve programma's
opleidingen en onderwijsinstellingen
placemaking- en gebiedsontwikkelingsprogramma's
congressen en symposia
culturele festivals
programma's over kunst, participatie en maatschappelijke betekenis
De lezing kan zowel voor een algemeen publiek als voor professionals uit de culturele sector worden aangepast.
Praktisch
Duur: 15 tot 90 minuten
Vorm: lezing, eventueel met interactief onderdeel waarbij we samen met de zaal opzoek gaan naar onbedoelde kunst.
Taal: Nederlands of Engels
Locatie: op locatie
De lezing kan worden aan
gepast aan het thema en publiek van de bijeenkomst.
Een inspirerende lezing voor jouw organisatie?
Wil je deze lezing programmeren voor jouw museum, culturele instelling, opleiding, congres of publieksevenement?
Over Willem Dieleman
Willem Dieleman is kunstenaar, schrijver, spreker en oprichter van het Museum voor Onbedoelde Kunst.
Het MOK begon als een artistiek experiment en groeide uit tot een museum met collecties en projecten op verschillende locaties in Nederland en daarbuiten. Het museum presenteert alledaagse objecten als kunstwerken en onderzoekt daarmee de grens tussen kunst en werkelijkheid.
Willem werkt op het snijvlak van kunst, storytelling, participatie en institutionele kritiek. Zijn projecten laten zien hoe weinig er soms nodig is om onze blik op iets volledig te veranderen.